|
स्मशानातला बाप: ज्या हातांचा मुलाने तिरस्कार केला, त्याच हातांनी त्याला जगाची 'दृष्टी' दिली होती!
विषय: पितृप्रेम | श्रेणी: हृदयस्पर्शी सत्यकथा
पुण्याच्या 'वैकुंठ स्मशानभूमीत' गेल्या तीस वर्षांपासून 'महादेव' हे मृतदेह जाळण्याचे काम करायचे. अंगावर एक मळकट धोतर, राखेने माखलेले शरीर आणि कपड्यांना येणारा जळक्या लाकडांचा व मांसाचा उग्र वास... हीच महादेव यांची ओळख होती. त्यांच्या या कामामुळे त्यांना समाजात कोणीही जवळ करत नसे.
महादेव यांचा एकुलता एक मुलगा, 'केदार', हा अतिशय हुशार आणि महत्त्वाकांक्षी होता. पण केदारला स्वतःच्या बापाची आणि त्यांच्या त्या 'स्मशानातल्या' नोकरीची भयंकर किळस यायची. "तुमच्या अंगाला कायम प्रेतांचा वास येतो. तुम्ही गिधाडासारखे लोक कधी मरतात याची वाट बघत बसता. मला माझ्या मित्रांसमोर सांगायला लाज वाटते की माझा बाप स्मशानात प्रेतं जाळतो!" केदार अनेकदा रागाने वडिलांचा अपमान करायचा.
जेव्हा केदारला अमेरिकेत मोठ्या कंपनीत नोकरी लागली, तेव्हा त्याने कायमचे घर सोडले. "माझ्या हाय-क्लास जगात तुमच्यासारख्या स्मशानातल्या माणसाला जागा नाही," असे कठोर शब्द सुनावून तो निघून गेला. दहा वर्षे उलटली. केदार अमेरिकेत बापाला पूर्णपणे विसरला होता. पण अचानक फोन आला - रात्रंदिवस चितेचा धूर फुफ्फुसात गेल्यामुळे महादेव यांना 'लंग कॅन्सर' झाला होता आणि त्यातच त्यांचा मृत्यू झाला होता.
त्या गंजलेल्या पत्र्याच्या पेटीचे रहस्य
केवळ कायदेशीर सोपस्कार पूर्ण करण्यासाठी केदार पुण्यात आला. अंत्यविधी आटोपल्यावर स्मशानभूमीच्या मॅनेजरने केदारच्या हातात एक अत्यंत गंजलेली, लोखंडी 'पत्र्याची पेटी' दिली. केदारने रागाने त्या पेटीचे कुलूप फोडले. त्याला वाटले की बापाने प्रेतांवरून चोरलेले सोने यात लपवले असेल. पण... आतले दृश्य बघताच केदारचा श्वास छातीतच गोठला.
त्या पेटीत कोणतेही सोने नव्हते. तिथे 'पुणे अंधशाळा आणि नेत्र रुग्णालयाच्या' शेकडो पावत्या होत्या. प्रत्येक पावतीवर '५०,००० रुपये देणगी' आणि 'नेत्रदानासाठी' असे लिहिले होते. त्या खाली एक जुनी ससून हॉस्पिटलची मेडिकल फाईल होती. केदारने ती उघडली आणि त्याला धक्का बसला— त्या रिपोर्टनुसार केदार जन्मापासून १००% 'आंधळा' होता!
"माझ्या केदार... तू जन्मापासून आंधळा होतास. एका साहेबाच्या मुलाचा अंत्यविधी मुसळधार पावसात स्वतःची कांबळ धरून पूर्ण केल्यावर त्यांनी दिलेल्या पैशांतून तुझ्या डोळ्यांचं ऑपरेशन झालं. तुला दृष्टी मिळाली, पण मी देवाला शब्द दिला होता की या उपकाराची परतफेड म्हणून मी माझं संपूर्ण आयुष्य याच स्मशानात राखेमध्ये जाळून टाकेन.
तू मला गिधाड म्हणायचास... पण बाळा, मी जे पैसे कमवायचो, ते तुझ्यासारख्या इतर ५० आंधळ्या पोरांच्या डोळ्यांच्या ऑपरेशनसाठी गुपचूप दान करायचो. मला कॅन्सर झालाय हे माहीत होतं, पण मी उपचाराला पैसे लावले नाहीत... कारण त्या पैशांतून आणखी दोन अंध पोरांना जग बघता येणार होतं. तू ज्या तिरस्काराने माझ्याकडे बघायचास... ते तुझे डोळे उघडे बघण्याचं माझं एकमेव स्वप्न होतं."
ज्या डोळ्यांनी तो बापाचा तिरस्कार करत होता, ते डोळे त्या बापाने स्मशानातल्या चितेची राख खाऊन त्याला मिळवून दिले होते! केदार त्या पत्र्याच्या पेटीसमोर गुडघ्यावर कोसळला. पश्चात्तापाची ती भयंकर, सुन्न करणारी शांतता आज मरणाहूनही जीवघेणी होती.
